Shichi-go-san 2026: lễ mừng con khôn lớn của người Nhật đang khoác thêm những sắc màu nào mới?
Tháng 11 ở Nhật, sân các đền thần đạo lại rộn lên những bóng áo kimono nhỏ xíu. Một bé gái ba tuổi lẫm chẫm trên đôi guốc gỗ, tay ôm túi kẹo dài in hình hạc trắng, bố mẹ đi chậm lại phía sau cho vừa bước con. Cảnh ấy người Nhật đã thấy suốt mấy trăm năm. Có điều, nhìn kỹ thì trên tà áo của em có khi là một dải ren hay một chiếc nơ to bản, tấm ảnh lễ treo trong phòng khách đã được chụp từ tháng 9, còn ngày lễ hôm nay thì được người lớn sắp xếp theo một nguyên tắc rất mới mà cũng rất giản dị: con vui là được.
Túi kẹo ngàn năm và những lời chúc không đổi
Lễ mừng con lớn có từ thời quý tộc
Shichi-go-san, nghĩa là “bảy – năm – ba", là dịp các gia đình Nhật đưa con đến đền tạ ơn vì con đã lớn thêm một nấc và xin cho con được khoẻ mạnh về sau. Bé gái làm lễ lúc ba và bảy tuổi, bé trai lúc năm tuổi, theo dấu ba nghi thức của giới quý tộc từ thời Heian: ba tuổi thì bắt đầu nuôi tóc dài, năm tuổi bé trai lần đầu mặc quần hakama, bảy tuổi bé gái thôi buộc áo bằng dây như trẻ nhỏ mà thắt chiếc đai của người lớn. Sang thời Edo, tương truyền tướng quân Tokugawa Tsunayoshi chọn ngày 15/11 để làm lễ cho con trai mình, và từ đó ngày ấy dần thành ngày lễ hội chung của trẻ em cả nước.
Ngày xưa trẻ nhỏ rất dễ chết yểu, nên người Nhật có câu “trước bảy tuổi, đứa trẻ vẫn còn thuộc về thần linh". Mỗi nấc tuổi con qua được là một lần cả nhà thở phào. Lời chúc ấy được gói vào chitose-ame, kẹo “ngàn năm", những thỏi kẹo trắng hồng dài và mảnh, mong con sống lâu và dẻo dai như chính hình dáng của kẹo. Trên túi kẹo thường in hạc và rùa, hai con vật mà người Nhật vẫn coi là biểu tượng của sống lâu.
Những lời chúc ấy chưa bao giờ đổi. Cái đổi là câu hỏi mà cha mẹ Nhật bây giờ đặt ra đầu tiên khi lo cho ngày lễ của con: làm sao để hôm ấy cũng là một ngày vui của chính đứa trẻ. Hầu hết những khác biệt của lễ 7-5-3 hôm nay, từ cuốn lịch, tấm áo cho tới bàn tiệc, đều bắt đầu từ câu hỏi giản dị đó. Ai muốn tìm hiểu kỹ hơn phần nghi lễ truyền thống có thể đọc lại bài Sự kiện truyền thống Nhật Bản – Lễ 7-5-3 mà site đăng từ năm 2019.
Khi mùa lễ dài ra theo sức đứa trẻ
Chụp ảnh từ cuối hè, đi đền cả vào mùa hoa anh đào
Một em bé ba tuổi khó lòng chịu nổi bộ kimono nhiều lớp từ sáng đến chiều, nào làm tóc, mặc đồ, chụp ảnh, nào xếp hàng ở đền rồi đi ăn tiệc. Vì vậy, ngày càng nhiều gia đình tách buổi chụp ảnh ra làm vào một hôm khác, thường là trước mùa lễ. Trong khảo sát mà hãng cho thuê kimono Myselect công bố tháng 6/2026, cứ hai phụ huynh có con đã làm lễ thì có một người chọn cách ấy.
Ở First Stage, chuỗi 19 studio ở vùng Kansai, cuốn sổ hẹn còn cho thấy rõ hơn. Năm 2025, tháng 9 đã vượt tháng 11 để thành tháng đông khách chụp lễ 7-5-3 nhất trong năm, với số buổi chụp gấp chừng một lần rưỡi. Hãng lý giải rằng chụp sớm thường được giá ưu đãi, trẻ không phải gồng mình qua một ngày quá dài, còn cả nhà thì tránh được cảnh đền, đường sá, nhà hàng chỗ nào cũng chật kín vào giữa tháng 11.
Bản thân cách chụp cũng đã khác thời ông bà. Bên cạnh những tấm ảnh đứng nghiêm trước phông nền studio, nhiều nhà giờ thích những khoảnh khắc tự nhiên hơn: em bé nắm tay mẹ bước qua cổng đền, cúi xuống nhặt một chiếc lá đỏ, hay bật cười khi được bố bế bổng. Trong một khảo sát nhỏ năm 2025 của hãng cho thuê kimono Kimono Rentarie, gần một nửa số gia đình tự chụp bằng máy của chính mình ngay tại đền, còn studio và thợ chụp đến tận nơi mỗi bên chiếm khoảng một phần tư. Người thợ ấy, đặt trên mạng chỉ bằng vài thao tác, sẽ theo chân cả nhà suốt buổi lễ để bắt lấy những khoảnh khắc như thế.
Mùa lễ không chỉ sớm lên mà còn trải rộng ra. Có nhà đợi lá đỏ của tháng 10, có nhà chọn hẳn mùa xuân, lúc hoa anh đào nở, trời dịu mát và sân đền thưa người. Các hãng cho thuê đồ gọi đó là lễ 7-5-3 “phân tán", và Myselect cho biết số đơn thuê từ tháng 3 đến tháng 5 năm nào cũng nhiều hơn năm trước. Phía nhà đền cũng chẳng bắt ai phải đợi đúng mùa. Ở đền Meiji giữa lòng Tokyo, lễ cầu an cho trẻ được nhận quanh năm, gia đình chọn hôm nào thì đến hôm ấy.
Một ngày lễ vừa sức đứa trẻ
Kimono điểm ren và nơ, bàn tiệc nhỏ lại, người lớn lùi một bước
Khi đã có thời gian thong thả, chọn áo cũng trở thành một niềm vui hơn là một bổn phận. Kimono vẫn là lựa chọn của tuyệt đại đa số, nhưng phần đông gia đình giờ đi thuê chứ không đặt may, và điều họ đặt lên đầu khi chọn không còn là màu áo “phải có" của ngày lễ mà là màu hợp với con, hợp với làn da và gương mặt của con theo cách người Nhật gọi là “màu cá nhân". Bảng màu nhờ thế cũng dịu hẳn. Trong mùa chụp xuân 2026 của Myselect, các bé gái chuộng nhất màu xanh nước biển nhạt rồi đến hồng phấn, còn các bé trai lại thích màu trắng và màu vải mộc hơn cả đen hay xanh navy. Màu đỏ thắm cổ truyền vẫn còn đó, chỉ là bên cạnh nó giờ đã có thêm nhiều sắc màu khác.
Đi xa hơn cả màu sắc là chuyện kiểu dáng, nơi kimono của các bé gái năm nay pha thêm không ít nét của váy áo phương Tây. Trong cẩm nang chọn kimono năm 2026 của Myselect, những mẫu được giới thiệu là đang được ưa chuộng có chiếc áo khoác ngoài viền ren, dải đai thắt thành một chiếc nơ lớn sau lưng, lớp vải tuyn nhẹ như váy dạ hội, có cả vương miện nhỏ cài tóc và đôi bốt trắng thay cho guốc gỗ. Họa tiết cũng chẳng còn chỉ là hạc, thông hay hoa cúc, mà có thêm thỏ, mèo, chim nhỏ, sao và cả kỳ lân trên nền màu phấn kiểu “mộng mơ dễ thương" đang được giới trẻ Nhật ưa chuộng. Mái tóc thì có thể là kiểu tết xoã dài như nàng công chúa Rapunzel, hay hai búi tròn cài nơ. Điều cẩm nang ấy nhấn mạnh nhất không phải là chọn cho “đúng lệ" mà là con có thích hay không, để sáng hôm ấy, chính đứa trẻ là người háo hức muốn mặc.
Đến ngày đi đền, mọi thứ lại xoay quanh tâm trạng của đứa trẻ. Hỏi phụ huynh điều gì vất vả nhất, câu trả lời đứng đầu không phải chuyện tiền hay chuyện lịch hẹn mà là giữ cho con vui vẻ suốt buổi. Thứ họ thấy đáng mang theo nhất cũng rất đời thường: một đôi giày con quen chân để thay khi con mỏi, cùng gói bánh và chai nước con thích. Thế nên ở sân đền tháng 11, chẳng hiếm cảnh một em bé chỉ đi guốc gỗ đủ lâu để chụp vài tấm ảnh trước cổng, rồi lại lon ton trong đôi giày thể thao lấp ló dưới tà kimono.
| Lễ 7-5-3 hôm nay | Tỷ lệ phụ huynh |
|---|---|
| Chụp ảnh ở studio vào một ngày riêng, trước ngày đi đền | 52,3% |
| Đi thuê trang phục cho con | 70,4% |
| Chọn đồ theo màu và kiểu hợp với con (tiêu chí đứng đầu) | 27,2% |
| Thấy khó nhất là giữ cho con vui suốt buổi lễ | 44,4% |
| Thấy hữu ích nhất là mang theo đôi giày con quen chân | 51,2% |
| Coi trọng nhất việc tạo kỷ niệm cho cả nhà | 36,1% |
Nguồn: khảo sát trực tuyến của Myselect (100 phụ huynh, tháng 6/2026: dòng 1 và 6) và OurPhoto (250 phụ huynh làm lễ năm 2023, khảo sát tháng 8/2024: các dòng còn lại).
Ngày lễ cũng gọn lại quanh bố mẹ và con, khi ông bà chỉ đi cùng ở chưa tới một nửa số buổi lễ. Giá cả tăng khiến nhiều nhà thu gọn bữa tiệc mừng, khoản mà phụ huynh thấy đắt lên rõ nhất, thành một bữa cơm nhỏ với những món con thích. Lễ gọn đi nhưng không vì thế mà nhạt, bởi điều các gia đình mong nhất vẫn là một kỷ niệm đẹp cho cả nhà.
Khi người lớn chịu chụp ảnh một hôm, đi đền một hôm, chọn ngày vắng người, chọn màu con thích và mang theo đôi giày quen chân, họ đang làm đúng điều mà cách dạy con kiểu Nhật vẫn đề cao: người lớn lùi lại một bước, dọn sẵn con đường cho vừa sức con, rồi để con tự bước trên đó. Cho con chọn giữa hai ba bộ áo nghe thì nhỏ, nhưng đó là cách nói với con rằng ngày lễ này là của con, và cảm giác của con được cả nhà coi trọng.
Từ tấm ảnh ba tuổi đến chiếc cặp lớp một
Ba nấc tuổi của lễ 7-5-3 tình cờ cũng là ba bước ngoặt trên con đường đi học của trẻ em Nhật. Ba tuổi, nhiều em sắp hoặc vừa bước vào nhà trẻ, mẫu giáo. Năm tuổi, các em đã quen nếp lớp và sắp thành anh chị lớn trong trường. Còn phần lớn các em làm lễ bảy tuổi năm nay đang học lớp một, vừa đi qua mùa thu đầu tiên ở trường tiểu học với chiếc cặp randoseru còn mới trên lưng.
Nhiều nhà nhân dịp này giở lại tấm ảnh lễ ba tuổi cho con xem, kể rằng hồi ấy con còn bé xíu, đi guốc chưa vững, còn bây giờ con đã tự đi học, tự xếp cặp và tự chọn lấy tấm áo của mình. Tấm ảnh treo tường vì thế không chỉ để ngắm, mà còn là dịp để bố mẹ và con cùng nhìn lại quãng đường con đã lớn. Chuyện học hành và nuôi dạy trẻ ở Nhật năm nay, bạn có thể đọc thêm ở bài Nuôi dạy và học tập tại Nhật Bản 2026 và chuyên mục Giáo dục, nuôi dạy trẻ.
Với các gia đình người Việt đang sống ở Nhật, lễ 7-5-3 là một cách nhẹ nhàng để con hoà vào nhịp sống nơi con lớn lên. Lễ không đòi hỏi thủ tục gì phức tạp, nhiều studio lo trọn gói từ thuê đồ, làm tóc đến chụp ảnh, còn cổng đền thì mở cho mọi gia đình. Người Việt mình có lễ đầy tháng, thôi nôi, người Nhật giữ thêm một cột mốc ở tuổi con đến trường, và một đứa trẻ hoàn toàn có thể được mừng theo cả hai cách.
Chỉ dẫn: Ngày thường lệ của lễ là 15/11, năm 2026 rơi vào Chủ nhật, nên cuối tuần giữa tháng 11 các đền lớn sẽ rất đông. Ở đền Meiji (Tokyo), gia đình không cần đặt trước, chỉ cần đến quầy nhận lễ trong khoảng 9:00–16:20 (giờ có thể thay đổi vào tháng 11 và tháng 12), lễ phí từ 5.000 JPY. Nhiều đền khác cũng nhận lễ quanh năm, bạn nên xem trang chính thức của đền gần nhà trước khi đi. Nếu bạn là du khách ghé Nhật vào mùa thu, hãy giữ ý khi gặp các em bé mặc kimono ở đền và đừng chụp ảnh trẻ nhỏ khi chưa hỏi bố mẹ các em.
Lễ 7-5-3 vẫn giữ nguyên những điều cốt lõi của nó: tấm áo đẹp nhất, lời cầu an ở đền và túi kẹo ngàn năm. Người xưa làm lễ để mừng con đã qua được những năm tháng mong manh, còn người Nhật hôm nay làm lễ để con biết mình đang lớn lên trong sự chờ đón của cả nhà.
Nếu tháng 11 này có dịp ghé một ngôi đền ở Nhật, bạn thử để ý những bóng áo kimono nhỏ xíu lon ton bên bố mẹ. Biết đâu bạn sẽ bắt gặp một em bé đã đổi guốc gỗ sang đôi giày thể thao quen chân, tay vẫn khư khư túi kẹo dài, và hiểu vì sao sau mấy trăm năm, người Nhật vẫn giữ lễ này cho con mình.