Chúng ta luôn cảm thấy vui khi được ai đó khen. Lý do là vì chúng ta có thể cảm thấy rằng hành động của mình đã được công nhận là “Bạn đã làm tốt!”. Và điều này cũng sẽ tương tự đối với trẻ em. Các bé sẽ rất vui khi bạn khen ngợi bé, và điều đó dẫn đến sự tự tin rằng “Mình được mẹ công nhận”, “Mình được bố khen mình làm tốt”.

Vậy thì, hôm nay bạn đã khen con mình bao nhiêu lần rồi? Và bạn đã khen như thế nào?

Bạn biết không, có hai cách chính để khen trẻ đấy!

Cách thứ nhất là khen trẻ bằng cách đánh giá hành vi và thái độ của trẻ. Khen ngợi một cái gì đó có thể nhìn thấy và rõ ràng cho cả bố mẹ và con, chẳng hạn như “Con đã làm được điều X rồi đó. Giỏi lắm!” hoặc là “Con làm điều Y giỏi quá! Tuyệt vời!”. Đây là điều bạn vẫn làm hằng ngày phải không nào?

Cách thứ hai để khen là biểu lộ suy nghĩ của bạn về sự tồn tại của trẻ. Cho dù trẻ em chẳng làm gì đặc biệt nhưng bạn có thể thể hiện sự biết ơn và hạnh phúc đối với sự hiện diện của trẻ như là “Cảm ơn con vì sinh ra là con bố mẹ”, hay “Bố mẹ thật sự hạnh phúc vì đã có con đấy!”. Có thể bạn không cảm thấy đây là “khen ngợi”, nhưng việc truyền đạt rằng “Dù cho con có là đứa trẻ như thế nào đi nữa, thì sự tồn tại của con luôn được khẳng định” cũng chẳng khác gì việc công nhận với con rằng “Tốt lắm!”.

Khi bạn biết được và khen trẻ bằng hai cách này, trẻ sẽ nghĩ được rằng “Mình có thể làm được!”, hay “Mình chắc chắn có thể vượt qua điều đó!”. Như vậy con bạn sẽ được nuôi dạy thành người dám đương đầu với những thách thức mới và có thể đứng lên ngay cả khi gặp thất bại.

Ngoài ra, sau nhiều lần được bố mẹ công nhận sự tồn tại không thể thay đổi của mình, tâm hồn của trẻ sẽ được hoàn thiện, từ đó sinh ra tấm lòng biết quan tâm đến người khác. Hơn nữa, trẻ có thể nhận ra rằng “Sự tồn tại của mình là độc nhất vô nhị thì đối phương cũng là một người rất quan trọng đối với với ai đó”. Và vì thế sẽ trẻ sẽ biết tôn trọng những người xung quanh.

Thế thì, bạn có nên cứ khen trẻ thật nhiều để nâng cao sự tự tin của trẻ không? Câu trả lời là “Không”.

Chắc bạn đã từng trải qua chuyện thế này. Mặc dù bản thân đã làm việc rất chăm chỉ, nhưng khi đối phương không khen ngợi, bạn không hài lòng vì “Mình đã rất cố gắng vậy mà lại không được công nhận”. Nói cách khác, khi bạn nghĩ rằng “hiển nhiên mình sẽ được thừa nhận (được khen ngợi)”, ấy vậy mà đối phương không thừa nhận (không khen) thì hành động “khen ngợi” khi đó thay vì giúp tăng sự tự tin, ngược lại sẽ có tác dụng tiêu cực. Bạn sẽ chán nản tự hỏi “Phải chăng là mình vẫn chưa nỗ lực đủ?” hay bỏ cuộc vì suy nghĩ “Nếu không được khen thì không cần cố gắng nữa”. Tệ hơn, cảm giác tức giận có thể được sinh ra vì “Đối phương thật là phi lý vì mình đang đang làm tốt như vậy nhưng không được đánh giá thích đáng”.

Nghĩ theo cách này, bạn có thể thấy rằng việc khen ngợi rất khó. Ngay cả những giáo viên có chuyên môn về giáo dục cũng khó có thể khen ngợi để thúc đẩy sự trưởng thành của trẻ em và học sinh. Tuy nhiên, sự đánh giá về sự tồn tại của trẻ được đề cập ở trên (Cảm tạ vì sự tồn tại của con) chỉ có thể được thực hiện bởi chúng ta – những người làm cha làm mẹ. Việc khen ngợi khi trẻ làm được điều gì đó là tốt, nhưng hãy cùng cho trẻ biết niềm hạnh phúc có được từ việc trẻ ở bên cạnh chúng ta với tư cách là con của chúng ta, bạn nhé!