Ngày hôm trước, đứa con trai tiểu học của tôi đã thất bại khi đi đóng tiền học cho trường.

Tôi được gửi giấy báo thu tiền này cách đây khá lâu rồi, thậm chí tôi còn viết bằng bút đỏ trong quyển sổ liên lạc của bé để khỏi quên nữa chứ.

Vào buổi sáng hôm thu tiền, tôi bảo con trai mình “Mẹ để tiền vào đây nhé, cái ngăn trước mẹ hay cất mấy món đồ quan trọng đấy.”, rồi bỏ phong bì tiền học vào cặp của thằng bé. Con trai tôi lúc nào cũng vậy, cứ vừa thay đồ vừa coi tivi rồi trả lời lấy lệ “Dạ dạ, con biết rồi!”. Tôi cằn nhằn “Có thật là biết rồi không đó?”, mà lúc nào chẳng thế, nghĩ thế nên tôi cứ vậy mà tiễn con đi học.

Thế rồi vừa về đến nhà, con trai tôi nói vọng vào “Mẹ? Mẹ đâu có bỏ tiền vào cặp con đâu! Có mình con quên à, thầy giận con quá trời!”. Tôi vừa nghĩ thầm “Sao cơ!? Mình nhớ rõ ràng là có bỏ vào cơ mà…” vừa tìm trong cặp của con, thấy ngay chỗ tiền ở ngăn trước. Tôi đưa cho con xem và bảo: “Rõ ràng là ở đây mà!”, con tôi đáp “Ơ… mẹ để ở đây sao con biết được!?”. Nghe câu nói ấy tôi liền mất kiên nhẫn.

Nhưng mà khoan đã, hãy quay ngược thời gian lại và làm lại lần nữa. Hôm trước, sau khi làm xong bài tập, con trai tôi xem thời khoá biểu rồi bỏ sách giáo khoa vào cặp. Lúc đó, tôi bảo con: “Đây, cái này là tiền quan trọng, con bỏ vào cặp đi nhé!” rồi đưa phong bì cho nó. Thế là con tôi được đặt trong tình cảnh phải thắc mắc: “Phải để tiền ở đâu mới không làm rơi trên đường đến trường nhỉ?”

Tua nhanh thêm một chút. Buổi sáng, con tôi vừa thay đồ vừa xem tivi. Tôi lúc đó đang đợi cho con mặc xong, hay nói cách khác, tại thời điểm con tôi hướng sự chú ý (nhận thức) khỏi việc thay quần áo, tôi gọi thằng bé lại: “Đừng xem tivi nữa, lại gần cái cặp của con nào!”. Đáng lẽ ra tôi nên bảo thằng bé rằng: “Đây là tiền quan trọng đấy, tự con bỏ vào chỗ nào con muốn, mang đến trường cẩn thận nhé!”

Khi nhìn nhận lại, có thể nói rằng lần này tôi đã phạm phải “thất bại nghiêm trọng” phải ghi nhớ. Tôi nhận ra rằng tôi đã “chiều chuộng con quá mức, cái gì tôi cũng làm cho thằng bé”. Bên cạnh đó, tôi cũng thấy rằng “con trai tôi phụ thuộc quá nhiều vào mẹ mình, ý thức việc của mình thì mình tự làm lấy còn khá kém”.

Nhân tiện đây tôi xin nói thêm, “năng lực nhận thức” là năng lực có thể định lượng bằng giá trị như tính toán, đọc chữ, chỉ số IQ,… Ngược lại, năng lực trong đời sống, tinh thần không thể định lượng được gọi là “Năng lực phi nhận thức”. Những năm gần đây, những nghiên cứu cho rằng giá trị cao thấp của “năng lực phi nhận thức” sẽ quyết định cuộc đời sau này chứ không phải “năng lực nhận thức” đang được xúc tiến và thu hút sự chú ý. Thất bại lần này của con trai tôi là cơ hội tuyệt hảo để thằng bé phát triển “năng lực phi nhận thức”. Ngay cả những lúc không suôn sẻ, năng lực tự suy nghĩ xem “mình phải làm sao mới tốt được đây?” (một trong những “năng lực phi nhận thức”) có liên quan đến khả năng thành công ngoài xã hội khi trẻ trưởng thành.

Không có cách nuôi dạy con nào là “đúng” hoàn toàn, và cũng không có cách nuôi con nào mà không có “thất bại”. Nên bạn hãy an tâm mà cùng thất bại với con, hãy cứ lặp lại vòng xoay thử rồi thất bại, để nâng cao “năng lực phi nhận thức” của con trẻ bạn nhé!